Á­hrifum fylgir á­byrgð

Undanfarið hef ég velt því fyrir mér hvað felst raunverulega í því að vera íbúi sveitarfélags. Er það einfaldlega skráning í þjóðskrá eða felst í því meira? Sem íbúi í Grímsnes- og Grafningshreppi og fráfarandi oddviti hef ég haft tækifæri til að kynnast sveitarfélaginu frá mörgum hliðum. Ég þekki daglegt líf í sveitarfélaginu, þær áskoranir sem við stöndum frammi fyrir og þau tækifæri sem felast í samfélaginu okkar. Íbúar eiga ekki aðeins að hafa rödd, þeir taka þátt. Íbúi er ekki aðeins sá sem hefur skráð lögheimili, heldur sá sem þekkir samfélagið og hefur raunveruleg tengsl við daglegt líf þess. Lýðræði byggir ekki á skráningu á pappír, heldur á ábyrgð, þátttöku og tengingu.

Í dag eru tvö framboð í sveitarfélaginu sem bjóða fram krafta sína. Það er eðlilegt og jákvætt í lýðræðissamfélagi. En það skiptir máli hvernig umræðan er háð. Það er alvarlegt þegar umræðan fer á þá braut að draga heilindi og störf fráfarandi sveitarstjórnar í efa án skýrra raka. Slíkur málflutningur byggir ekki upp traust, hann grefur undan því. Í lýðræðissamfélagi eigum við að takast á um málefni af festu og rökum, en ekki með dylgjum eða órökstuddum ásökunum. Undanfarið hefur einnig borið á umræðu þar sem ákvarðanir sveitarstjórnar eru settar fram sem einhvers konar aðför gegn einstaklingum. Slík framsetning einfaldar veruleikann. Sveitarstjórn starfar ekki á grundvelli einstakra mála eða persónulegra sjónarmiða, heldur ber hún ábyrgð á að fara eftir lögum, gæta jafnræðis og taka ákvarðanir sem þjóna heildarhagsmunum samfélagsins. Ég get ekki orða bundist þegar ítrekað er dregið úr heilindum kjörinna fulltrúa án haldbærra raka. Slík orðræða er ekki málefnaleg gagnrýni, hún er einföldun og í versta falli rangfærsla sem grefur undan trausti á stjórnsýslu. Kjörnir fulltrúar eru fólk, íbúar eins og aðrir, sem bera ábyrgð á ákvörðunum sem hafa áhrif á daglegt líf samfélagsins. Því skiptir máli að gagnrýni sé málefnaleg og að við vöndum orðræðuna, þannig byggjum við upp traust. Það er auðvelt að tala hátt og lofa einföldum lausnum. Það er erfiðara að bera ábyrgð á raunverulegum ákvörðunum.

Á sama tíma vekur það spurningar um jafnræði hvernig best sé að tryggja að þeir sem taka ákvarðanir um samfélagið hafi raunverulega tengingu við það og þekki þær aðstæður sem þær snúa að. Þetta snýst ekki um að útiloka, heldur að standa vörð um sanngirni og skýrar leikreglur sem allir geta treyst. Íbúar eiga svo sannarlega að ráða. Ekki utanaðkomandi aðilar sem hafa takmarkaða tengingu við samfélagið eða standa utan við það daglega líf sem hér fer fram.

Þá er einnig mikilvægt að framboð séu skýr og gagnsæ. Óljós sýn og óskýr stefna skapa óvissu. Kjósendur eiga rétt á því að vita fyrir hvað er staðið og hvaða leið á að fara. Þegar kemur að kosningum skiptir máli að staldra við og spyrja sig nokkurra einfaldra spurninga: 

• Hverjir hafa raunverulega tengingu við samfélagið? 
• Hverjir þekkja þær aðstæður sem ákvarðanir snúa að?
• Og hverjir eru tilbúnir að bera ábyrgð á þeim ákvörðunum til lengri tíma?
• Kosningar snúast ekki aðeins um loforð, heldur um traust, reynslu og ábyrgð.

Það skiptir máli hverjir taka ákvarðanir og ekki síður hvers vegna þeir gera það.

Ég hvet íbúa Grímsnes- og Grafningshrepps til að kynna sér vel þau framboð sem eru í boði, skoða málflutning þeirra af gagnrýnum huga og velta fyrir sér hverjir hafi raunverulega tengingu við samfélagið, þekkingu á málefnum þess og vilja til að vinna í þágu þess til lengri tíma.

Að taka þátt í samfélagi er val en áhrifum fylgir ábyrgð.

Höfundur er íbúi í Grímsnes- og Grafningshreppi og fráfarandi oddviti.