Um gælu­verk­efnin í Reykja­vík

Það eru síendurtekið stef í aðdraganda kosninga að það þurfi að spara í rekstri Reykjavíkurborgar. Þegar leitað er eftir því hvar sé best að spara er horft til svokallaðra gæluverkefna. Það sem helst er í umræðunni nú fyrir sveitastjórnarkosningar eru tillögur um að best sé að loka Mannréttindaskrifstofu Reykjavíkurborgar. Þannig væri hægt að segja upp þeim 6 starfsmönnum sem þar starfa og væntanlega fjármagna göng og mislæg gatnamót um alla borg, laga mygluvandann og leysa húsnæðisþörfina. Staðan í heiminum í dag vinnur einnig með þeirri afstöðu að mannréttindi séu hreinlega óþörf. Hvort sem maður lítur vestanhafs eða nær sér þá er það orðræðanað gera lítið úr mannréttindum og nauðsyn þess að standa vörð um þau.

En raunveruleikinn sem mun blasa við næsta meirihluta borgarstjórnar, alveg sama hvernig hann verður samansettur, er sá að meirihluti þeirra verkefna sem starfsfólk mannréttindaskrifstofu sinnir eru lögbundin og þau verkefni þarf hvort sem er að vinna. Það að færa starfsfólk til og eða ráða nýtt er ekki sparnaður heldur miklu frekar líklegur kostnaðarauki.

Umsjón með lögbundnum hlutverkum og verkefnum í málaflokki jafnréttis- og mannréttinda er bæði skilvirkari og hagkvæmari ef sértæk þekking og starfsemi er til staðar, sem um leið nýtist öllum sviðum borgarinnar. Undir það falla t.d. samráðsverkefni við notendur fatlaðs fólks og hagsmunasamtök eldra fólks. Þessum verkefnum er ekki hægt að vísa einfaldlega undir velferðarsvið eða önnur ráð vegna þess að það er eðli eftirlits hagsmunaaðila að þau séu vistuð á öðrum sviðum en þeim sem veita þjónustuna. Það er líka hluti af staðalmyndum að öll málefni fatlaðs fólks eða eldra fólks séu velferðarmál. Það eru jafn oft skipulagsmál, ofbeldisvarnarmál, þátttaka í menningu og íþróttum o.s.frv.. Í raun er það ákveðin vanvirðing í því að horfa á fatlað fólk og eldri fólk ekki sem sjálfstæðar manneskjur með fjölbreyttar þarfir, áhugamál og réttindi heldur einungis notendur þjónustu vegna stöðu sinnar.

Fleiri verkefni sem eru annaðhvort lögbundin eða fest í samþykktri stefnumótun borgarinnar eru

• Eftirfylgni með jafnréttisáætlun Reykjavíkurborgar skv. lögum um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, lög nr. 151/2020
• Regnbogavottun sem er aðalverkefni sérfræðings í hinsegin málefnum, aftur eitthvað sem þarf að þjónusta alla borgina en þar eru til dæmis sundlaugar undir og skólar
• Eftirfylgni með stefnu um fjölmenningarborgina og samráð við innflytjendur en þar hafa samskiptaleiðir minnkað gífurlega af hálfu ríkisins með því að leggja niður fjölmenningarsetur eða ráðgjöf fyrir innflytjendur.
• Alþjóðlegt samstarf á borð við Nordic Safe Cities er starfrækt á þessari skrifstofu þar sem samtal við hin Norðurlöndin á sér stað um öryggi í borgum, ofbeldisvarnir og ógnir við lýðræði
• Ofbeldisvarnarmálin en undir það falla útköll vegna heimilisofbeldis, samstarfsverkefni Saman gegn ofbeldi eða stuðningur borgarinnar við Bjarkahlið. Allt verkefni sem hafa bjargað mannslífum þori ég að fullyrða.

Reykjavíkurborg er höfuðborg Íslands og á að mínu mati að vera leiðandi í málaflokkum jafnréttis- og mannréttindamála Ég tel að við ættum að vera stolt af því að Reykjavíkurborg sé borg fyrir öll þar sem fólk á að njóta sín til fulls óháð uppruna, trúarbragða, kynhneigðar, kynvitundar, aldurs, fötlunar eða annarrar stöðu. Og hvað segir þetta um fólk sem nú sækist eftir völdum í borginni að kalla starfsfólk sem sinnir vernd íbúa og starfsfólks borgarinnar frá ofbeldi og mismunun „fitulag“ sem þarf að skera burt?

Höfundur er borgarfulltrúi og formaður mannréttindaráðs Reykjavíkurborgar.