Gos við Eld­ey geti valdið truflunum á flug­um­ferð

Þorvaldur segir margendurtekna skjálftavirkni á tiltölulega þröngu svæði. Áköf skjálftahrina var við Eldey um helgina og mældust yfir þrjú hundruð skjálftar, einhverjir yfir tveimur og þremur að stærð. Þorvaldur var til viðtals í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag. 

„Við höfum líka verið með skjálftavirkni aðeins utar en þetta virðist afmarkast frekar vel, þessi skjálftavirkni,“ segir hann og að þetta sé svipað og hafi verið í gangi á Snæfellsnesi.

Upptök skjalftanna séu á um sjö til tíu kílómetra dýpi, sem bendi til þess að skjálftarnir myndist í þeim hluta skorpunnar sem er deigur.

„Jarðskorpan, efsti hlutinn af henni, hefur kólnað það mikið að hún hefur kólnað niður...þannig að hún er orðin stökk,“ segir Þorvaldur og tekur dæmi um toffí til að útskýra hvernig storkan sé þá.

Í ísskáp verði það svo stökkt að auðvelt sé að brjóta það en sé það skilið eftir á eldhúsborðinu sé erfiðara að brjóta það. Þá sé það orðið deigt og þá verði að slíta það í sundur.

„Það er erfiðara að brjóta svona skorpu. Þegar þú ert kominn í þennan deiga hluta skorpunnar sem er þarna á þessu dýpi, þá þarftu verulega háan álagshraða,“ segir hann og að annað dæmi úr eldhúsinu sé smjörið sem sé kalt inni í ísskáp en mjúkt á eldhúsborðinu. Ætli maður að brjóta smjörið þurfi góðan álagshraða.

„Þetta er það sem er að gerast þarna yfir og þess vegna eru skjálftarnir líka tiltölulega litlir,“ segir hann og að þetta, og hversu staðbundnir skjálftarnir eru, bendi til þess að kvika gæti verið byrjuð að safnast fyrir þarna á tiltölulega miklu dýpi.

Skipti máli á hversu miklu dýpi það gjósi

Hann segir að ef það byrji að gjósa þarna skipti máli á hversu mikilli dýpt það væri.

„Ef það er tiltölulega djúpt þá verður örugglega upphafið á því að það myndast bólstraberg á sjávarbotni. Það verður bara hraungos og hraunið flæðir þá eftir sjávarbotni og við getum þess vegna aldrei séð það. Við kannski sjáum einhver, einhver hitaeinkenni við yfirborð sjávar beint fyrir ofan gosstöðina.“

Hann segir að ef gosið myndi halda áfram, eins og gerðist í Surtsey, myndi það halda áfram að byggja sig upp og komast úr þessum bólstrabergsfasa. Gígurinn sé þá alltaf á minna og minna dýpi og þrýstingurinn minni sömuleiðis.

„Þá getur kvikan farið að afgasast og þá getur orðið sprengigos,“ segir hann og að í þeim tilfellum sem það verða svona gos séu þau yfirleitt frekar afllítil en búi til mikið af ösku og geti þannig valdið truflunum og óþægindum með öskufalli.

„Svona gos á þessum stað myndi mjög líklega valda truflunum á flugumferð.“

Líklegt að það gjósi í náinni framtíð

Hann telur góðar líkur á að það gjósi þarna í náinni framtíð.

„Eldgosasagan segir okkur að það gjósi þarna á þessum stað svona sirka tvisvar sinnum á öld, í kringum Eldey,“ segir hann og að síðasta gos hafi verið fyrir um hundrað árum.

Reykjanesskaginn sé hafinn og þetta sé næsta svæði við og ekkert erfitt að álykta að það sé stutt á milli þó að það séu ekki beinar tengingar á milli svæðanna. Hann segir hristingu við Eldey ekki tengjast jarðhræringum á Reykjanesi beint en þessi svæði tengist bæði plötuskilunum og þegar það er verið að losa spennu á einum stað geti hún teygt sig yfir á þann næsta.

Hann segir erfitt að segja til um goshegðun en þau gætu orðið mörg lítil. Það hafi gosið mörgum sinnum við Reykjaneshælinn á þrettándu öld og það gæti gerst þarna í dag.

„Gos þarna úti, sérstaklega ef það kemur upp úr sjónum og fer að mynda ösku, þá truflar það kannski eitthvað Keflavíkurflugvöll, en það hefur kannski mest áhrif á súluvarpstæðið sem er á Eldey.“

Hann segir þessa síendurteknu skjálftavirkni benda til þess að það sé eitthvað í gangi og það séu meiri líkur á eldgosi.

„Það myndi ekki koma mér þetta á óvart ef það færi að gjósa þarna.“