Ekki séð neitt þessu líkt á sínum fjöru­tíu ára ferli

Samtal hefur farið fram við bæði Þjóðverja og Frakka um aukið samstarf á vettvangi öryggis- og varnarmála og verið er að leggja lokahönd á samning við Finna á næstu vikum að sögn utanríkisráðherra. Þá hafa stjórnvöld einnig verið í samtali við Kanada.

Ástandið í Evrópu ógnvænlegt

Carsten Breuer, yfirherforingi þýska heraflans, kom til landsins í vikunni en tilgangur heimsóknarinnar að styrkja samstarf ríkjanna á sviði öryggis- og varnarmála, einkum á norðurslóðum og Norður-Atlantshafi. Öryggisumhverfið í Evrópu sé gjörbreytt í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu og því sjaldan mikilvægara að bandamenn styrki böndin.

Sjá einnig: Þýskur herforingi í heimsókn á Íslandi

„Ástandið er hættulegt og ógn stafar af Rússlandi í Evrópu. Ég hef ekki séð neitt þessu líkt á mínum fjörutíu árum sem hermaður. Ógnin er yfirvofandi, hún er fyrir hendi og við verðum að takast á við hana. Við höfum samþykkt ógnarmat í samstarfi við NATO og það er vel en tvíhliða samstarf er fyrir hendi þar sem við höfum ætíð til skoðunar hvernig við skynjum þessa ógn og hvernig við vinnum gegn henni,“ segir Breuer.

Íslandsheimsóknin sé liður í því. „Við höfum reglulega staðsett flugvélar okkar hér. Sjóher okkar kemur reglulega hingað til eftirlits. Þetta mál er að sjálfsögðu til skoðunar í ljósi nýju ógnanna og í ljósi ógnarmats okkar. Að sjálfsögðu verður stefnan aðlöguð og nánari tengsl milli Íslands og Þýskalands verða auðvitað efld,“ segir herforinginn.

Sambandið hvað sterkast nú frá því herinn fór

Viðhorf núverandi Bandaríkjastjórnar til Atlantshafsbandalagsins og hvað lítur að hlutverki Bandaríkjanna hvað varðar varnir Evrópu hefur tekið nokkrum breytingum frá því Trump-stjórnin tók aftur við völdum. Auk stríðsins í Úkraínu hefur breyttur tónn Bandaríkjanna einnig ýtt undir umræðu á vettvangi Evrópuríkja og annarra bandalagsríkja um öryggis- og varnarmál og hvernig ríkin geta unnið þéttar saman.

Jónas G. Allansson, sem leiðir varnarmálaskrifstofu utanríkisráðuneytisins, hefur ekki áhyggjur af stöðu sambands Íslands við Bandaríkin hvað þetta varðar.

„Aðalatriðið í þessu er að við erum að treysta samstarfið innan Atlantshafsbandalagsins við lykilríki þar. Það höfum við verið að styrkja á síðustu árum mjög mikið með Norðurlöndunum. Samstarfið við Bandaríkin hefur aldrei verið eins þétt eins og það er núna, og við erum að horfa sérstaklega á okkar grannríki og stóru ríkin í Evrópu,“ segir Jónas.

Hann ítrekar að áhersla sé lögð á að efla enn frekar tvíhliða samstarf við einstök bandalagsríki NATO, en auk Þýskalands hefur nýlega verið unnið að því að efla samstarf við Frakkland.

„Samstarfið við Bandaríkin hefur sennilega ekki verið eins sterkt frá því að herinn fór héðan og við erum með sameiginlega hagsmuni, við erum í mjög þéttu samstarfi, sérstaklega hvað varðar eftirlit á Norður-Atlantshafi. Það skiptir miklu máli fyrir öryggi Norður-Ameríku að tryggja eftirlit með kafbátum og umferð hér á Atlantshafi, það skiptir máli sérstaklega fyrir austurströnd Bandaríkjanna og það er ekkert sem að bendir til þess að það komi til með að breytast,“ bætir Jónas við.

Frekari viðræður í farvatninu við fleiri ríki

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra tekur undir að heimsóknin endurspegli áherslur stjórnvalda um að efla enn frekar sambandið við lykil ríki innan bandalagsins.

„Heimsókn hans undirstrikar þann þunga og þann mikla fókus sem ekki bara Ísland, heldur aðildarríki NATO, eru að setja á Norðurslóðir og Norður-Atlantshafið. Við þurfum að hafa varann á,” segir Þorgerður.

Öryggisógnirnar séu með þeim hætti að „þessi líkt þenkjandi ríki“ innan NATO þurfi að standa saman sem aldrei fyrr.

„Þetta er það sem við höfum verið að vinna að þetta árið,“ segir Þorgerður en hægri hönd yfirmanns varnarmála í Þýskalandi kom hingað í heimsókn í janúar. Frá því hafi innan ráðuneytisins verið unnið að bréfi sem eigi að sýna fram á vilja Íslands til samstarfs við Þjóðverja.

Þá segir hún verið að leggja lokahönd á samning við Finna á næstu vikum og stjórnvöld hafi verið í samtali við bæði Kanada og Þýskalands.

„Allt til að styrkja okkar öryggi, efla okkar öryggi en líka til þess að verða þessi mikilvægi bandamaður í Atlantshafinu,“ segir Þorgerður.