Fjöldi rúmenskra mála­liða gafst upp í Rúanda

Goma er höfuðborg héraðsins Norður-Kivu í Austur-Kongó en við landamæri ríkisins og Rúanda og segja yfirvöld í Kinshasa, höfuðborg Austur-Kongó, og Sameinuðu þjóðirnar að hermenn frá Rúanda taki þátt í átökunum við hlið uppreisnarmanna M23.

Mikill fjöldi hermanna frá Austur-Kongó hafa farið yfir landamærin og gefist þar upp fyrir hermönnum frá Rúanda. Þá hafa einnig borist fréttir af því að tæplega þrjú hundruð málaliðar frá Rúmeníu, sem hafa barist með her Austur-Kongó, hafi einnig gefist upp í Rúanda í dag.

Yfirvöld þar í landi hafa sýnt myndefni af þeim á samfélagsmiðlum og í fjölmiðlum.

Samkvæmt frétt Reuters hafa yfirvöld í Austur-Kongó notað málaliða frá Rúmeníu og öðrum ríkjum til að berjast gegn M23 undanfarin tvö ár.

Átök tíð á svæðinu

Fjölmargir uppreisnarhópar eru virkir á þessu svæði, sem er mjög ríkt af auðlindum. Enginn er þó öflugri en hópurinn M23 sem myndaður er uppreisnarmönnum sem tilheyra Tútsa-þjóðarbrotinu en þeir hafa ítrekað tekið upp vopn gegn ríkisstjórn Austur-Kongó í marga áratugi.

Nafnið M23 vísar til samkomulags frá 23. mars 2009, sem batt enda á fyrri uppreisn Tútsa í austurhluta Kongó gegn yfirvöldum landsins. Leiðtogar hópsins hafa sakað ríkisstjórnina um að fylgja ekki samkomulaginu og þá sérstaklega þeim liðum þess um að innleiða Tútsa í herinn og hið opinbera kerfi.

Átök á þessu svæði hafa verið mjög tíð í áratugi og snúa að miklu leyti um átök milli mismunandi þjóðflokka og yfirráð yfir dýrmætum námum á svæðinu en þegar ástandið var hvað verst átti sér stað umfangsmikið þjóðarmorð i Rúanda fyrir um þrjátíu árum.

Uppreisnarmenn M23 náðu fyrst tökum á Goma árið 2013. Þeir hörfuðu þó eftir að samkomulag var gert en hófu árásir á Austur-Kongó að nýju árið 2021. Átökin nýju náðu svo hámarki fyrr í vikunni þegar uppreisnarmennirnir lögðu Goma aftur undir sig.

Sækja til suðurs

Uppreisnarmenn hafa í dag sést sækja fram suður með bökkum Kivu-vatns í átt að borginni Bukavu, eins og áður hefur komið fram. Takist þeim að sækja langt fram og ná borginni á sitt vald munu þeir hafa náð lagt meira landsvæði undir sig en nokkurn tímann áður og kemur fram í frétt Reuters að hætt sé við því að átökin muni vinda upp á sig og fleiri ríki dragast inn í þau.

Félix Tshisekedi, forseti Austur-Kongó, tilkynnti í dag að hann ætlaði ekki að taka þátt í viðræðum sem vonast var til að gætu bundið enda á átökin.

William Ruto, forseti Kenía, hafði boðið Tshisekedi og Paul Kagame, forseta Rúanda á fjarfund í kvöld. BBC hefur þó eftir fjölmiðlum í Austur-Kongó að ríkið muni ekki taka þátt í þessum fundi.

Kortið hér að neðan sýnir svæðið sem um ræðir. Sjá má Goma við norðurenda Kivu-vatns og Bukavu við suðurenda þess.

Friðargæsluliðar í neðanjarðarbyrgi

Friðargæsluliðar á vegum Sameinuðu þjóðanna eru staddir í Goma, ásamt hermönnum frá öðrum ríkjum í suðurhluta Afríku sem hafa verið á svæðinu sem friðargæsluliðar og barist gegn M23.

Vivian van de Perre, sem stýrir friðargæsluliðum Sameinuðu þjóðanna, ræddi við blaðamann BBC úr neðanjarðarbyrgi í Goma. Hún sagði M23 hafa náð tökum á borginni en ekki að fullu. Átök ættu sér enn stað á nokkrum stöðum.

Hún sagðist hafa séð vísbendingar um aukna spennu milli Húta og Tútsa en sagðist vona að ekki myndi sjóða upp úr þeim tiltekna potti á ný. Það gæti orðið algjör martröð.