Sex þúsund færðust í hlutastörf með mótframlagi í hruninu

„Eftir bankahrun voru hátt í 1.900 starfsmenn í skertu starfshlutfalli með mótframlag frá Vinnumálastofnun þegar mest var í mars og apríl 2009,“ segir Karl Sigurðsson sérfræðingur á Vinnumálastofnun og bætir við „Mér sýnist að allt í allt hafi um sex þúsund atvinnuleitendur eitthvað komið inn í þetta úrræði, um lengri eða skemmri tíma, en meðaltalið er tæplega ellefu hundruð í hverjum mánuði.“

Þau áform sem nú eru uppi um samninga við starfsfólk um skert starfshlutfall byggja á sambærilegu úrræði og var uppi í kjölfar bankahruns. Úrræðið kom þá í virkni strax eftir hrunið og tók gildi strax í nóvember 2008 segir Karl.

Atvinnulífið, stjórnvöld og samfélagið allt rær nú öllum árum til að tryggja að sem fæstir missi starfið sitt í kjölfar kórónuveirunnar. Uppsagnir verða þó óumflýjanlegar þar sem mörg fyrirtæki sjá fram á að missa stóran hluta tekna sinna um nokkurt skeið. Atvinnulífið á Vísi fjallar um uppsagnir í dag.

„Að jafnaði er starfshlutfallið nálægt 60%, skerta starfshlutfallið var hjá flestum ýmist 50% eða 75%, en einnig töluvert um að fólk væri í 60% og 80%,“ segir Karl um það hvernig úrræðið var að nýtast fólki eftir bankahrun sem fékk atvinnuleysisbætur á móti skertu starfshlutfalli. 

Í því frumvarpi sem nú liggur fyrir um getur fólk fengið atvinnuleysisbætur á móti því að fara niður í allt að 50% starfshlutfall. Greiðslur geta þó ekki numið hærri fjárhæð en 80% af heildarlaunum.

Fórum hæst í 9,3% atvinnuleysi

Í dag eru um tíu þúsund manns atvinnulausir og mælist atvinnuleysi nú það sama og var í desember árið 2008. Í gær bárust fregnir um að umsóknir um bætur hrannist inn til Vinnumálastofnunar og gert er ráð fyrir að uppsagnir fjölda starfsfólks muni hefjast strax um næstu mánaðarmót.

Ef litið er til reynslunnar eftir bankahrun var toppurinn í atvinnuleysi þó ekki fyrr en nokkrum mánuðum eftir hrunið. Að sögn Karls mældist atvinnuleysi hæst 9,1% í apríl 2009 og síðan 9,3% í febrúar og mars árið 2010. Fari svo að afleiðingar kórónuveirunnar dragist á langinn má ætla að tölur um atvinnuleysi muni fara hækkandi fram á haustmánuði og vara næstu misserin.

Karl segir þá hópa sem eru hvað viðkvæmastir fyrir fyrstu uppsögnum helst vera ungt fólk og fólk með erlent ríkisfang. Þetta eru þeir hópar starfsfólks sem oft lenda í fyrstu uppsögnunum. Einnig er þeim hætt við að missa fyrr vinnuna sem á einhvern hátt standa höllum fæti félagslega eða vegna skertrar starfsgetu. Karl segir að tölur um atvinnuleysi síðastnefnda hópsins séu ekki teknar saman sérstaklega en starfsfólk stofnunarinnar viti þó til þess að þessir einstaklingar eigi oft erfitt uppdráttar þegar uppsagnir eru tíðar.

Enn á eftir að koma í ljós hvaða aðrir hópar verða illa úti í kjölfar uppsagna. Sjónir beinast að starfsfólki í ferðaþjónustu en almennt fara línur ekki að skýrast um kyn, aldur, menntun eða aðrar bakgrunnsupplýsingar fyrr en birtingarmynd afleiðinga kórónuveirunnar er orðin skýrari segir Karl.