Fylgifiskar krónunnar hafa kælt áhuga erlendra banka

Oft hefur verið reynt að vekja áhuga erlendra banka á fjárfestingu í íslensku bönkunum en sveiflur og óstöðugleiki sem tengjast krónunni hafa fælt þá frá. Þetta segir dósent í hagfræði. Starfshópur sem vann hvítbók um fjármálakerfið leggur til að stjórnvöld reyni að selja Íslandsbanka í heild eða að hluta til erlends banka.

Landsbankinn og Íslandsbanki eru að fullu í eigu ríkisins en það að ríkið eigi tvo af þremur kerfislega mikilvægum bönkum í landinu er einsdæmi í vestrænum heimi.

Í hvítbók um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið sem var unnin að beiðni fjármála- og efnahagsráðherra er lagt til að Íslandsbanki verði seldur til erlends banka en þar segir: „Það ætti því að kanna möguleika á að selja Íslandsbanka til erlends banka að hluta eða öllu leyti. Þrátt fyrir að ekki hafi borið á miklum áhuga erlendra banka á slíkum kaupum má ætla að innkoma erlends banka yrði mjög jákvæð fyrir íslenskan fjármálamarkað og því mikilvægt að láta á það reyna.“ 

Það hefur margsinnis verið reynt í gegnum árin að fá erlenda banka til að fjárfesta í íslenska bankakerfinu. Þetta var skoðað fyrir síðustu aldamót þegar ríkisbankarnir voru einkavæddir en hinn sænski Enskilda Banken var nálægt því að kaupa þriðjungshlut í Landsbanka Íslands árið 1998. Þá reyndi slitastjórn Glitnis ítrekað að selja Íslandsbanka á árunum eftir hrunið, meðal annars til erlendra banka, þegar bankinn var á meðal eigna slitabúsins. Þær tilraunir báru hins vegar ekki árangur. 

Ásgeir Jónsson dósent í hagfræði við Háskóla Íslands segir að ýmsir fylgifiskar íslenskrar krónu hafi dregið úr áhuga útlendinga á íslensku bankakerfi.

„Eins og setning fjármagnshafta, miklar gengissveiflur og óstöðugleiki. Það sem hefur verið í gangi hjá okkur er mikið gengisfall reglulega sem hefur leitt til verðbólguöldu og harðra lendinga. Árið 2008 er auðvitað síðasta dæmið en alls ekki það eina. Ég held að það sé það sem erlendir aðilar setja fyrir sig. Þú ert með lítið, tiltölulega óstöðugt kerfi þar sem er mikið um pólitískt inngrip. Svo geta erlendir bankar átt töluverð viðskipti á Íslandi án þess að vera hér með útibú hér á landi og eru raunar í miklum viðskiptum við íslensk fyrirtæki nú þegar. Til dæmis í sjávarútvegi,“ segir Ásgeir.

Bankasýsla ríkisins skilaði minnisblaði til starfshóps fjármála- og efnahagsráðherra sem vann hvítbókina. Þar kemur fram sú afstaða stofnunarinnar að sala til erlends viðskiptabanka sé ólíkleg og sú skoðun hafi verið staðfest að mestu leyti í reglulegum samskiptum við alþjóðlega fjárfestingarbanka.