Vottunarfyrirtækið ASC hnýtir í fiskeldisstarfsemi í Tálknafirði

„Þær hrugga ekki mikið við okkur, yfirlýsingar þessara níu veitingahúsa um að þau hyggist kaupa fisk frá einstaka fyrirtækjum en ekki öðrum,“ segi Einar Kristinn Guðfinnsson, formaður Landsambands fiskeldisfyrirtækja, í tilefni fréttar í Fréttablaðinu í gær af veitingahúsum sem auglýsa við innganginn að þau bjóði ekki lax úr sjókvíaeldi.

„Það er gríðarleg eftirspurn eftir vörum af þessu tagi hér innanlands og fyrirtækin eru að reyna að anna þeirri eftirspurn. Það líður varla sá dagur að ekki sé haft samband við okkar fyrirtæki og óskað eftir viðskiptum, þessum fiski, hér innanlands,“ segir Einar og bætir við:

„Langmestur hluti þessarar framleiðslu fer hins vegar til sölu á erlendum mörkuðum enda markaðurinn heima frekar smár í sniðum.“ Einar segir að á undanförnum árum hafi fiskeldi farið úr því að vera einungis lítill hluti sjávarvöruframleiðslu en sé í meirihluta þess í dag. Laxaframleiðslan sjálf fari í 99 prósentum tilvika fram í sjókvíum og eftirspurnin sé mikil.

Sjá einnig: Veitingahús á móti sjókvíaeldi

„Fyrirtækin hér sem selja til útlanda eru að selja til stórra verslanakeðja, eins og til dæmis Whole Foods í Bandaríkjunum, sem setja ströng umhverfisskilyrði og kaupa ekki vöru nema hún sé vottuð í bak og fyrir og stöðlum þeirra um sjálfbærni sé fylgt. Þessar vottanir koma ofan á þær reglur sem settar eru hér innanlands og eru í mörgum tilvikum enn þá strangari.“

Aðspurður um vottunarferlið segir Einar að viðurkennd vottunarfyrirtæki annist vottunina sem byggi á tilteknum stöðlum og ferlið sé tímafrekt. Skyldurnar séu strangar og fyrirtækin væru ekki að sækjast eftir henni nema þau væru tilbúin til að uppfylla þær. Vottunin sem þessi fyrirtæki eru að sækjast eftir í laxeldinu, veitir ekki eingöngu líffræðilega vottun heldur þurfa fyrirtækin einnig að uppfylla ýmis önnur skilyrði, til dæmis um árlega opna upplýsingafundi um starfsemi sína.

Arnarlax er eitt þeirra fyrirtækja sem er að óska eftir alþjóðlegri ASC-vottun. Félagið ASC vottar samfélags- og umhverfisvæna sjávarvöruframleiðslu og fylgir ítarlegum stöðlum.

„Þetta er uppbyggingarferli gæðakerfis hjá Arnarlax og þessi staðall vottar sjálfbærni fiskeldis og það að það sé eins umhverfisvænt og það getur orðið,“ segir Þóra Dögg Jörundsdóttir, matvælafræðingur hjá Arnarlaxi. 

Nú stendur yfir vottunarferli vegna eldisins í Tálknafirði og í kjölfarið fara hin eldissvæði fyrirtækisins í gegnum sama ferli.

Hinn 4. júlí síðastliðinn birti ASC skýrsludrög þar sem gerðar eru athugasemdir við ýmsa þætti í framleiðsluferli fyrirtækisins sem uppfylla ekki skilyrði vottunarinnar. Dauði fugla og annarra dýra í návígi eldisins er tíðari en staðlar vottunarinnar leyfa og engar upplýsingar liggja fyrir um viðbrögð eða fyrirbyggjandi aðgerðir fyrirtækisins til að koma í veg fyrir fleiri slík tilvik. Tíðni óútskýrðs laxadauða (22 prósent hjá Arnarlaxi) er einnig of há til að uppfylla skilyrði vottunaraðilans.

Þá fer umfang lúsavandans einnig upp fyrir leyfilegt viðmið og skortur er á að áhrif hans á villta laxastofninn hafi verið rannsökuð.

Öryggisáætlunum um borð í þjónustubátum við eldið er einnig ábótavant; þær ýmist ekki fyrir hendi eða ekki aðgengilegar.

Skýrslan er aðgengileg á vef ASC og öllum er frjálst að gera athugasemdir við hana til 27. júlí.