Stjórnarkreppa í kortunum

Það gæti reynst ansi snúið að mynda ríkisstjórn ef úrslit kosninganna á laugardag verða í ætt við könnun Fréttablaðsins um fylgi flokka sem birtist í dag.



Þar er Sjálfstæðisflokkurinn með mesta fylgið, 24 prósent, og fengi þá sautján fulltrúa á þing. Vinstri græn kemur þar á eftir með rúm nítján prósent og fjórtán fulltrúa á þingi.

Fyrir neðan þá flokka eru Samfylkingin með 14,3 prósent og tíu þingmenn, Miðflokkurinn með tæp tíu prósent og sjö fulltrúa, Píratar með rúm 9 prósent og sex fulltrúa, Viðreisn með tæp átta prósent og fimm fulltrúa, Framsókn með rúm sex prósent og fjóra þingmenn. Björt framtíð hverfur af þingi og Flokkur fólksins kæmist ekki á þing.

Aukning Sjálfstæðisflokksins áhugaverð

Sagnfræðiprófessorinn Guðmundur Hálfdánarson segir mikið flökt á fylgi flokka í könnunum en það hefur vakið athygli hans hversu mikið Sjálfstæðisflokkurinn hefur unnið á í könnunum.

„Það fylgir auðvitað mynstrinu frá síðustu kosningum. Á lokametrunum sígur fylgið til Sjálfstæðisflokksins. Þeir fengu miklu betri kosningu síðast en allar skoðanakannanir gerðu ráð fyrir,“ segir Guðmundur.

Spurður hver ástæðan getur verið fyrir þessari fylgisaukningu svarar Guðmundur að hann haldi nú að þessi kosningabarátta í ár hafi ekki sannfært marga um eitt eða neitt. „Þetta virðist vera þetta mengi Sjálfstæðisflokksins sem á mikið fylgi og hefur verið stærsti flokkurinn á Íslandi svona gegnum gangandi áratugum saman. Þannig að það er ekkert óeðlilegt að hann komi sterkur út.“

Vinstri græn urðu að skotmarki

Vinstri græn tóku flug í skoðanakönnunum í upphafi kosningabaráttunnar en hafa eilítið gefið eftir síðustu daga. Fari kosningarnar þó þannig að VG fengi rúm nítján prósenta fylgi myndi þingmönnum þeirra fjölga um fjóra.

Guðmundur segir ekki óvenjulegt að flokkar sem taka flugið snemma í kosningabaráttunni fari að láta á sjá þegar kosningar nálgast. „Það er ýmislegt sem hefur þar áhrif. Það er erfitt að viðhalda stemningunni svona lengi og svo gerist það oft að kosningabaráttan fer að beinast gegn þessum flokkum sem svífa hátt í könnunum. Það hefur til dæmis verið lögð mikil áhersla á mögulegar skattahækkanir Vinstri grænan og það gæti hafa haft áhrif á kjósendur.“

Hann segir Samfylkinguna vera að staðfesta fylgi sitt á bilinu þrettán til fimmtán prósent í síðustu kosningum og að flokkurinn geti vel við unað, þrátt fyrir að það sé talsvert minna en flokkurinn fékk þegar hann var sem stærstur.

Algjörlega ljóst að Björt framtíð hverfur af þingi

Björt framtíð mun falla af þingi, það sé algjörlega ljóst að mati Guðmundar. Hann segir stjórnarsetu Bjartrar framtíðar með Sjálfstæðisflokknum og Viðreisn hafa skaðað flokkinn mikið, en tilvera hans hafi fyrir verið frekar óljós. Flokkurinn hafi verið afar líkur Samfylkingunni og fengið mikið fylgi þaðan, sem virðist vera skila sér aftur heim til Samfylkingarinnar.

Hann segir að það muni reynast erfitt að mynda starfhæfa ríkisstjórn að kosningum loknum, verði þetta niðurstaðan þar sem margir flokkar eru á þingi. Reynslan af þriggja flokka stjórnum með tæpan meirihluta hafi ekki verið sérstök.

„Reynslan af meirihluta með mörgum flokkum sem hafa tæpan meirihluta kann ekki góðri lukku að stýra. Það verður svo auðvelt að hlaupa undan merkjum.“