Stefnir í umdeild bókmenntaverðlaun

Nú stendur yfir athöfn á Kjarvalsstöðum þar sem kynntar eru þær 15 bækur sem tilnefndar eru til Íslensku bókmenntaverðlaunanna, fimm bækur í flokki barna- og ungmennabóka, fagurbókmennta og fræðibóka og rita almenns efnis. Þetta er í 26. sinn sem verðlaunin eru veitt og þeir þrír höfundar sem standa uppi sem sigurvegarar fá hver í sinn hlut eina milljón íslenskra króna. Íslensku bókmenntaverðlaunin 2014 verða afhent um mánaðamótin janúar-febrúar á komandi ári á Bessastöðum.

Samhliða tilnefningum til Íslensku bókmenntaverðlaunanna mun dómnefnd á vegum Bandalags þýðenda og túlka kynna þær fimm þýðingar sem tilnefndar eru til Íslensku þýðingaverðlaunanna.

Með fullri virðingu fyrir hinum flokkunum snýr mesta eftirvænting um flokk fagurbókmenntanna, helst er að í tengslum við þann flokk hafi menn uppi miklar meiningar og líkast til verður svo einnig nú. Þetta árið er engin ein bók sem sker sig úr þá þannig að allir séu sammála um að þar sé afburðaverk á ferð. Og svona til að hræra aðeins í pottum mislyndis, af því það er svo hressandi, þá mun mörgum koma á óvart að Kok eftir Kristínu Eiríksdóttur komi til álita, hún hefur ekki hlotið góða dóma eða, svo vitnað sé af handahófi, í gagnrýnanda Víðsjár, þá talar hann um að ekki sé mikið flug í textanum. Og hún hefur ekki verið ofarlega á blaði þar sem bókmenntaelítan hefur komið saman til að spá í spilin. Sjá til að mynda hér. Tvær konur eru tilnefndar í þessum flokki, báðar fyrir ljóðabækur en hin er Þórdís Gísladóttir. Hún má jafnframt heita óvænt á lista, sem má reyndar einnig segja um sjálfan Guðberg Bergsson. Hann hefur ekki verið mikið nefndur sem líklegur kandítat. Reyndar er það svo að þeir sem best telja sig þekkja til hefðu líkast til ekki riðið feitum hesti frá veðbönkum, ef það hefði verið í boði. Helst er að Ófeigur Sigurðsson hafi talist nokkuð öruggur á blað.

En, þetta snýst kannski ekki um þá sem eru tilnefndir, heldur hina sem eru það ekki. Víst er að ýmsir munu sakna þess að sjá ekki Oddný Eir Ævarsdóttur, Steinar Braga, Sigurbjörgu Þrastardóttur, Jóhönnu Kristjónsdóttur, Sigurð Pálsson, Gerði Kristnýju, Einar Kárason eða Anton Helga Jónsson, svo einhverjir séu nefndir, meðal hinna tilnefndu þetta árið. Það á hins vegar við um Sigurð, Einar og Gerði að öll hafa þau hlotið verðlaunin, og víst er það ekki til að auka möguleika þeirra á að hreppa þau aftur. En, eins og klisjan segir: Margir eru kallaðir en fáir útvaldir. Tilnefningarnar eru sem hér segir:

Fagurbókmenntir

Guðbergur Bergsson

Þrír snéru aftur

Útgefandi: JPV útgáfa

Gyrðir Elíasson

Koparakur

Útgefandi: Dimma

Kristín Eiríksdóttir

Kok

Útgefandi: JPV útgáfa

Ófeigur Sigurðsson

Öræfi

Útgefandi: Mál og menning

Þórdís Gísladóttir

Velúr

Útgefandi: Bjartur

Dómnefndskipuðu:

Tyrfingur Tyrfingsson – Formaður dómnefndar

Erna Guðrún Árnadóttir

Knútur Hafsteinsson

Barna- og ungmennabækur

Ármann Jakobsson

Síðasti galdrameistarinn

Útgefandi: JPV útgáfa

Bryndís Björgvinsdóttir

Hafnfirðingabrandarinn

Útgefandi: Vaka-Helgafell

Eva Þengilsdóttir

Nála - riddarasaga

Útgefandi: Salka

Þórarinn Eldjárn og Sigrún Eldjárn

Fuglaþrugl og naflakrafl

Útgefandi: Vaka-Helgafell

Þórarinn Leifsson

Maðurinn sem hataði börn

Útgefandi: Mál og menning

Dómnefnd skipuðu:

Helga Ferdinandsdóttir – formaður dómnefndar

Árni Árnason

Þorbjörg Karlsdóttir

Fræðibækur og rit almenns efnis

Björg Guðrún Gísladóttir

Hljóðin í nóttinni

Útgefandi: Veröld

Eggert Þór Bernharðsson

Sveitin í sálinni – Búskapur og ræktun í Reykjavík 1930-1970

Útgefandi: JPV útgáfa

Pétur H. Ármannsson ritst.

Gunnlaugur Halldórsson - Arkitekt

Útgefandi: Hið íslenska bókmenntafélag

Snorri Baldursson

Lífríki Íslands – Vistkerfi lands og sjávar

Útgefandi: Forlagið og Bókaútgáfan Opna

Sveinn Yngvi Egilsson

Náttúra ljóðsins – Umhverfi íslenskra skálda

Útgefandi: Háskólaútgáfan

Dómnefnd skipuðu:

Hildigunnur Sverrisdóttir – Formaður dómnefndar

Aðalsteinn Ingólfsson

Pétur Þorsteinn Óskarsson

Formenn dómnefndanna þriggja munu velja einn verðlaunahafa úr hverjum flokki ásamt forsetaskipuðum formanni lokadómnefndar.

Íslensku þýðingaverðlaunin

Fjórir af þeim fimm sem tilnefndir eru í ár hafa áður komið við sögu Íslensku þýðingaverðlaunanna. Gyrðir Elíasson hlaut þau árið 2012 fyrir þýðingu sína á ljóðasafninu Tunglið braust inn í húsið og Silja Aðalsteinsdóttir árið 2007 fyrir þýðingu sína á Wuthering Heights eftir Emily Brontë. Árið 2012 var Jón St. Kristjánsson tilnefndur til verðlaunanna fyrir þýðingu sína á Reisubók Gúllivers eftir Jonathan Swift og Hermann Stefánsson sama ár fyrir Fásinnu eftir Horacio Castellanos Moya. Herdís Hreiðarsdóttir hefur ekki áður gefið út þýðingu en Út í vitann er hluti af meistaraprófsverkefni hennar í þýðingafræði frá Háskóla Íslands árið 2013.

Íslensku þýðingaverðlaunin

Þýðandi: Gyrðir Elíasson

Listin að vera einn - Shuntaro Tanikawa

Útgefandi: Dimma

Þýðandi: Herdís Hreiðarsdóttir

Út í vitann – Virginia Woolf

Útgefandi: Ugla

Þýðandi: Hermann Stefánsson

Uppfinning Morles – Adolfo Bioy Casares

Útgefandi: Kind

Þýðandi: Jón St. Kristjánsson

Náðarstund – Hannah Kent

Útgefandi: JPV

Þýðandi: Silja Aðalsteinsdóttir

Lífið að leysa – Alice Munro

Útgefandi: Mál og menning

Dómnefnd skipuðu:

Árni Matthíasson – Formaður dómnefndar

María Rán Guðjónsdóttir

Tinna Ásgeirsdóttir