Vilja leggja niður mannanafnanefnd og leyfa ný ættarnöfn

Sex þingmenn Bjartar framtíðar munu í dag leggja fram frumvarp til laga um breytingu á lögum um mannanöfn. Meðal þess sem þeir vilja gera er að leggja niður mannanafnanefnd og gefa fólki kost á að taka upp ættarnöfn. Þá benda þeir á að treysta eigi foreldrum fyrir því að velja nöfn á börnin sín.

Í greinargerð sem fylgir frumvarpinu sem Óttar Proppé, Björt Ólafsdóttir, Brynhildur Pétursdóttir, Guðmundur Steingrímsson, Róbert Marshall og Páll Valur Björnsson leggja fram kemur fram að meginmarkmið frumvarpsins sé að undirstrika þá meginreglu varðandi nöfn og nafngiftir að almennt skuli gert ráð fyrir því að nöfn séu leyfð, að foreldrum sé treyst til að velja börnum sínum nafn og að jafnræðisregla stjórnarskrárinnar sé virt.

Er gerð athugasemd við það að upptaka nýrra ættarnafna sé bönnuð.

„Ljóst má vera að ákvæði laganna um ættarnöfn standa vörð um rétt tiltekins hóp Íslendinga til að bera ættarnöfn byggð á erfðarétti og verndunarsjónarmiðum sem voru í hávegum höfð í samfélagi sem á lítið skylt við það alþjóðavædda og upplýsta fjölmenningarsamfélag sem við búum við í dag. Verndunarsjónarmiðin sem búa að baki því að tiltekin hópur Íslendinga hefur leyfi til að bera ættarnafn vegna erfða felur í sér ójafnræði milli þeira sem hafa þessi réttindi og þeirra sem hafa þau ekki,“ eins og segir í greinargerðinni.

Bent er á að erlendum ríkisborgurum sem fái íslenskt ríkisfang sé tryggður sá sjálfsagði réttur að halda sínu nafni og ættarnafni. Enda sé litið á það sem stóran hlut af sjálfsmynd manneskju að bera nafn.

„Þannig bætist við annar hópur sem hefur rétt til að bera ættarnöfn við þann sem hefur þennan rétt vegna erfða. Eftir situr hópur fólks sem hefur ekki þessi réttindi og þarf að sækja hann fyrir dómstólum.“

Þá er lögð áhersla á að ákvæði núgildandi laga um kvenmanns- og karlmannsnöfn séu tímaskekkja sem þurfi að laga.

„Það er ekki hlutverk löggjafans að skilgreina hvað eru kvennmannsnöfn og hvað karlmannsnöfn. Með því er löggjafinn að takmarka frelsi einstaklingsins til að skilgreina sig og sitt kyn og gera tilraun til þess að hólfa margbreytilegan raunveruleikan niður í form sem hentar ekki mannverunni sem um ræðir hverju sinni.“

Vísa þingmennirnir til máls Blævar Bjarkardóttur sem í ársbyrjun 2013 fékk leyfi til að heita nafninu sem hún ber í dag. Var það mat dómsins að réttur stefnanda til að bera nafnið Blær væri ríkari en hagsmunir samfélagsins af því að hafna kröfunni.

„Þær breytingar sem lagðar eru til með frumvarpi þessu eru í anda niðurstöðu þessa dóms. Hagsmunir einstaklinga af því að fá að heita nafninu sínu eru ríkari en hagsmunir samfélagsins af því að fólk fái ekki að heita nafninu sínu.“

Frumvarpið og greinargerðina má sjá hér að neðan (DOC)