Bankastjórnin eða ríkisstjórnin

Davíð Oddsson, formaður bankastjórnar Seðlabanka Íslands, flutti ræðu á morgunfundi Viðskiptaráðs í gær. Ræðu seðlabankastjórans var beðið með mikilli eftirvæntingu og um fátt meira rætt í gær, eins og vænta mátti enda hefur formaður stjórnar Seðlabanka Íslands ekki svarað þeirri gagnrýni sem bankinn hefur sætt síðan í fyrstu viku bankakreppunnar.

Í ræðu sinni undraðist Davíð að Seðlabankinn hefði lent í toppsæti yfir sökudólga í bankakreppunni. Hann gagnrýndi ríkisstjórnina og benti á að með lagabreytingu frá árinu 1998 hafi bankaeftirlit verið tekið undan Seðlabankanum og þar með hafi bankinn ekki lengur haft tæki til að taka á þeim vanda sem þó blasti við mönnum þar.

Með umræddri lagabreytingu var bankaeftirlit flutt til Fjármálaeftirlitsins en á það verður þó að benda hér, sem Davíð láðist að geta, að einn þriggja bankastjóra Seðlabankans sat í þriggja manna stjórn Fjármálaeftirlitsins þar til um miðjan október síðastliðinn. Auk þess verður að minna á það hver var forsætisráðherra þjóðarinnar þegar umrædd lagabreyting var gerð og seðlabankastjóri sagði hafa verið í samræmi tísku þess tíma. Það var sami Davíð Oddsson eins og flestir muna.

Ýmsir hagfræðingar benda í Markaðinum í dag á leiðir sem Seðlabankanum hefðu vissulega verið færar en seðlabankastjóri minntist ekki á. Má þar nefna bindiskyldu og heimild Seðlabankans til að setja bönkum lausafjárreglur sem hefðu gert bönkunum óhægara um vik að draga inn erlent lánsfé.

Í máli Davíðs Oddssonar í gærmorgun kom glöggt fram að bankastjórn Seðlabanka Íslands var vel meðvituð um það í hvað stefndi hjá íslensku bönkunum. Hann segir stjórnvöldum í landinu ítrekað á síðasta hálfa öðru ári hafa verið bent á hvert stefndi en hvorki forsætisráðherra né fjármálaráðherra kannast við að ríkisstjórnin hafi ekki orðið við ábendingum sem bárust frá Seðlabanka. Því hlýtur spurningin um það hvers vegna ekkert var aðhafst að vera áleitin.

Bankastjórar Seðlabankans funduðu í aðdraganda bankakreppunnar ítrekað með formönnum stjórnarflokkanna, öðrum ráðherrum og embættismönnum en að sögn Davíðs tókst forystumönnum viðskiptabankanna ævinlega að sannfæra menn um að áhyggjur Seðlabankans væru að minnsta kosti ýktar. Ekki verður annað séð en að hér lýsi formaður bankastjórnar Seðlabankans algeru vantrausti á stjórnvöld í landinu. Á sama tíma hefur Geir H. Haarde forsætisráðherra ítrekað að hann ber fullt traust til stjórnar Seðlabanka Íslands.

Að lestri ræðu Davíðs Oddssonar, formanns bankastjórnar Seðlabankans, loknum er áleitnust sú spurning hvort ekki verði annað hvort að víkja, bankastjórn Seðlabankans eða ríkisstjórn Íslands sem sú bankastjórn treystir svo illa sem fram kom í máli Davíðs Oddssonar í gær. Þess hlýtur að vera skammt að bíða að í ljós komi hvor stjórnin víkur.