Læti á Laugavegi

Það fór sem fór: lóðaspekúlantar og verktakar voru í viðbragðsstöðu þegar svokölluð sáttanefnd með Árna Þór Sigurðsson og Bolla Kristinsson kaupmann í meirihluta blessaði rif á stórum hluta gamalla íbúða- og verslunarhúsa við Laugaveg.

Meirihluti borgarstjórnar lét undan þrýstingnum og málamyndasamkomulag var gert um hlutfall eldri húsa sem skyldu standa. Nýtt deiliskipulag var samþykkt árið 2003 á þeim grunni. Kaupæði rann á þá sem sjást lítt fyrir í fjárfestingum. Stórir reitir voru keyptir upp milli Laugavegar og Hverfisgötu. Þeir sem kunnugir eru sögu nýbygginga í Þingholtunum sáu fyrir hvað verða vildi: nú skyldi byggt út á hvert horn lítilla lóða, þær sameinaðar, dílað við borgarstjórn um bílastæði, brunavarnir, skuggamyndun, innndregnar efri hæðir, hvert tækifæri notað til að ná hámarksnýtingu úr lóðafjárfestingum. Stórir steinkumbaldar áttu að rísa í trássi við þá íbúa sem ekki létu hrekja sig burt eða kaupa sig út fyrir fúlgur á fermetrann.

Og frekjugangurinn í nýjum lóðareigendum við Laugaveginn minnkar ekki: mörgum þótti nóg leyft byggingarmagns við Laugaveginn í deiliskipulaginu, nema fjárfestum. Þeir sóttu að auka byggingarmagnið enn og tóku að bolast í kerfinu. Og varnir voru veikar. Tvístiga sveitarstjórn smitar embættismenn. Stærsti kumbaldinn rís á skikanum milli Laugavegar og Hverfisgötu við Frakkastíg. Þar vilja eigendur auka byggingarmagn um 5 þúsund fermetra, umfram þá rúmlega 14 þúsund sem leyfðir eru.

Eigendur að Laugavegi 33-35 vilja auka byggingarmagn um rúmlega 1.600 fermetra. Þegar er búið að samþykkja aukningu á byggingarmagni á reit milli Hverfisgötu, Laugavegar, Vatnsstígs og Klapparstígs um 3 þúsund og 6 hundruð fermetra. Menn eru að hugsa sér uppbyggingu meðfram Klapparstíg, og á lóðum Laugavegar 4-6 uppi á Skólavörðustíg. Þá er deila í uppsiglingu um hús á Laugavegi 74 sem er friðað en nú er samþykkt að verði eyðilagt, rifið eða flutt. Pétur Ármannsson arkitekt lýsir hugsjónum braskara í húsabyggingum sem „bókstaflega skelfilegum". „… ég myndi nú varla kalla það byggingarlist," og er þó Pétur orðvar maður. Hann mælir með að hverfið verði skipulagt með tilliti til þess sem fyrir er, en líklega er það orðið of seint. Líklega hafa Reykvíkingar tapað Laugaveginum.

Fari sem horfir, að skipulagsyfirvöld þjóni endalaust undir rassinn á verktökum og þeirra þýi með látlítilli eftirgjöf og blessun borgarstjórnarmeirihlutans sem situr uppi með málið, munu rísa blokkir beggja megin Laugavegarins neðst og efst, sem og á honum miðjum. Gatan verður öll skuggasund vegna húsahæðar, baklóðir nýttar undir steinsteypt port. Trjáskrúð mun keppa við hina myndarlegu trjágarða fjármálahverfisins við Sæbraut.

Þar er ekki að finna trjástúf nema heflaðan, ekki blóm nema úr plasti. Þó að eitthvað rýmkist um verslanir á Laugaveginum batnar ekki aðkoma. Þrátt fyrir heimsmet í bílastæðahúsum á einni götu. Bæði íbúar og skrifstofur munu leita annað. Gatan deyr endanlega, orðin sködduð af háum og þunglamalegum steypuhlunkum, glæsilegum minnisvörðum um fyrirhyggjuleysi gróðamanna, dugleysi borgaryfirvalda og afskiptaleysi almennings. En þá er of seint í rassinn gripið.