Joanna í Undralandi

Það er erfitt að lýsa nýjasta hljóðævintýri Joannu Newsom með orðum. Einhvern tímann frá því að hún gaf út síðustu plötu fyrir tveimur árum síðan hefur hún elt hvítu kaninuna ofan í holuna á trénu sem leiddi Lísu til undralands og komið sér vel fyrir þar.

Y"s (eða Why"s, eða “afhverju” í fjöldatölu á íslensku) er svo stórbrotið verk að það afvopnar mann algjörlega. Joanna hefur þróast svo miklu lengra tónlistarlega en ég þorði að vona. Hér sýnir hún getu sína með því að blanda saman klassískum tónsmíðum við þá þjóðlagatóna sem einkenndu síðustu plötu, og bætir ofan á poppsönglínum sem Kate Bush myndi drepa fyrir. Platan er heildarverk, ævintýri í 5 hlutum þar sem ekkert lag er undir 7 mínútum að lengd. Það lengsta er 16 mínútur, hér eru engar málamiðlanir gerðar fyrir tónlistarmarkaðinn. Það undarlegasta af öllu er að maður finnur aldrei fyrir lengd laganna þó að þau hafi aldrei nein augljós viðlög eða endurtekningar.

Fallegur hörpuleikur og magnaðar strengjaútsetningar Van Dyke Park (sem er líklegast þekktastur fyrir vinnu sína með Brian Wilson og The Beach Boys) eru svo yfirnáttúrulegar að maður er skilinn eftir gapandi eins og smákrakki að horfa á barnaleikrit í Þjóðleikhúsinu.

Joanna hefur líka hlaðað í kringum sig afbragðs vinnukrafti fyrir þessa plötu. Ekki bara meistara Van Dyke Park, heldur sér sjálfur Steve Albini (sem gerði In Utero með Nirvana og BMX með Ensími) um upptökur og Jim

O"Rourke (sem var liðsmaður Sonic Youth um tíma) hljóðblandar. Textarnir eru svo saga, en þó að það fylgi textablað með er nokkuð erfitt að fylgjast með söguþræðinum. Sögupersonur eru faróar, fiðrildi, þrestir, birnir, apar og einhverjar stúlkur sem heita Emily og Ursula.

Allt þetta er svo sungið með söngrödd sem skilur engan eftir ósnortinn. Hef ekki heyrt fallegri tónlist í langan tíma.

Birgir Örn Steinarsson